Với những người mới bắt đầu đầu tư chứng khoán, cổ tức và cách tính giá điều chỉnh tại ngày giao dịch không hưởng quyền là những kiến thức bắt buộc phải nắm rõ. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đến bạn đọc và nhà đầu tư những kiến thức liên quan chính xác và đầy đủ nhất.

  1. Khái niệm: Cổ tức là gì? Có mấy hình thức trả cổ tức?

Cổ tức (Dividend) là một phần lợi nhuận sau thuế của công ty cổ phần được trả cho các cổ đông. Khi công ty, doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận, một phần lợi nhuận đó được sử dụng để tái đầu tư vào hoạt động kinh doanh, phần còn lại được chi trả cho các cổ đông dưới dạng cổ tức.

Thông qua lấy ý kiến của các cổ đông, Hội Đồng Quản Trị có thể lựa chọn phát hành cổ tức theo thời gian và tỷ lệ chi trả khác nhau. Các công ty và doanh nghiệp cũng có thể phát hành cổ tức đặc biệt, không định kỳ, cổ tức riêng lẻ hoặc bổ sung theo lịch cố định. Không chỉ có các công ty cổ phần, Quỹ tương hỗ và Quỹ ETF cũng trả cổ tức.

Có ba hình thức trả cổ tức:

  1. Trả cổ tức bằng tiền mặt: là hình thức công ty trả trực tiếp tiền mặt cho cổ đông theo tỷ lệ chia cổ tức được thông qua trước đó.
  2. Trả cổ tức bằng cổ phiếu: là hình thức công ty phát hành thêm cổ phiếu cho các cổ đông.
  3. Mua lại cổ phiếu: là hình thức công ty sẽ mua lại cổ phiếu trên thị trường.

Cổ tức trả bằng tiền

Cổ tức được trả bằng tiền mặt, tức là doanh nghiệp trả tiền trực tiếp vào tài khoản chứng khoán của cổ đông. Tại thị trường chứng khoán Việt Nam, tỷ lệ trả cổ tức bằng tiền thường dựa trên mệnh giá cổ phiếu, ví dụ như 10.000 đồng/cổ phiếu.

Ví dụ, nếu một công ty như FPT thông báo trả cổ tức bằng tiền với tỷ lệ 10%, mỗi cổ đông sẽ nhận được 1000 đồng cho mỗi cổ phiếu FPT mà họ sở hữu.

Cổ tức trả bằng cổ phiếu

Trả cổ tức bằng cổ phiếu là khi doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông như một phương tiện chi trả cổ tức mà không ảnh hưởng đến vốn chủ sở hữu hay tỷ lệ sở hữu của cổ đông.

Ví dụ: FPT dự kiến sẽ phát hành hơn 118,36 triệu cổ phiếu và trả cổ tức theo tỷ lệ 15% (20:3), nghĩa là cổ đông sở hữu 20 cổ phiếu sẽ được thêm 03 cổ phiếu mới.

Sự khác nhau giữa trả cổ tức bằng tiền mặt và trả cổ tức bằng cổ phiếu

Sự khác biệt chính giữa trả cổ tức bằng tiền và trả cổ tức bằng cổ phiếu là ở dòng tiền lưu thông của doanh nghiệp. Trong trường hợp trả cổ tức bằng tiền, tiền từ lợi nhuận sau thuế sẽ rời khỏi doanh nghiệp và được chi trả vào tài khoản của cổ đông.

 Trong khi đó, khi trả cổ tức bằng cổ phiếu, dòng tiền về cơ bản vẫn nằm trong doanh nghiệp, chỉ có sự thay đổi từ khoản lợi nhuận sau thuế (chưa phân phối) chuyển sang khoản vốn góp của chủ sở hữu.

 Những ngày quan trọng cần lưu ý liên quan đến chia cổ tức

Ngày giao dịch không hưởng quyền

Ngày giao dịch không hưởng quyền: là ngày mà bạn mua cổ phiếu nhưng không được hưởng các quyền lợi cổ đông như quyền mua cổ phiếu phát hành thêm, quyền bầu cử, quyền nhận cổ tức, và các quyền khác.

Công thức tính giá cổ phiếu sau khi chia cổ tức cần được nhà đầu tư chú ý. Nếu ngày giao dịch cuối cùng để được hưởng quyền được gọi là T, thì ngày giao dịch không hưởng quyền là ngày T+1, và ngày đăng ký cuối cùng chốt danh sách nhận quyền cổ đông là T+2. Trong trường hợp này, những người mua cổ phiếu vào ngày T sẽ là những cổ đông cuối cùng có quyền trong danh sách, trong khi những người mua vào ngày T+1 sẽ không được nhận quyền.

Trên bảng điện tử, vào ngày giao dịch không hưởng quyền, các ký hiệu sau thường xuất hiện:

  • XR: là kí hiệu giao dịch không hưởng quyền đặt mua cổ phiếu, chứng chỉ quỹ phát hành thêm cho cổ đông hiện hữu.
  • XD: là kí hiệu giao dịch không hưởng cổ tức của cổ phiếu, chứng chỉ quỹ.
  • XS: là kí hiệu giao dịch không hưởng cổ tức, quyền mua cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư phát hành thêm cho các cổ đông hiện hữu trong cùng một ngày.
  • XI: là kí hiệu giao dịch không hưởng lãi trái phiếu.

Ngày đăng ký cuối cùng: là ngày Trung tâm Lưu ký chốt danh sách những người đang sở hữu chứng khoán để tiến hành chia cổ tức. Những ai có tên trong danh sách sở hữu chứng khoán tại ngày chốt danh sách sẽ có quyền nhận cổ tức hoặc có quyền mua cổ phiếu phát hành thêm.

  1. Cách tính giá điều chỉnh tại ngày giao dịch không hưởng quyền

Cổ tức, một khoản chi trả cố định, khiến công ty phải chi ra một khoản tiền từ tài sản ghi sổ của mình và tài khoản doanh nghiệp. Việc này có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu, và nhà đầu tư cần biết cách điều chỉnh giá sau khi chia cổ tức tại ngày giao dịch không hưởng quyền.

Giá cổ phiếu sau ngày giao dịch không hưởng quyền sẽ giảm tương ứng với tỷ lệ cổ tức được trả. Thông thường, khi chúng ta nhận được thông báo về chia thưởng, có nghĩa là chúng ta sẽ có thêm một cái gì đó, và tài sản sẽ tăng lên. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp thông báo chia thưởng cổ tức bằng tiền hoặc cổ phiếu, tài sản của chúng ta về bản chất vẫn giữ nguyên, không thay đổi.

Công thức tính giá điều chính ngày giao dịch không hưởng quyền

Vì vậy, giá tham chiếu của cổ phiếu tại ngày giao dịch không hưởng quyền sẽ giảm. Tuy nhiên, sau ngày này, giá sẽ được điều chỉnh trở lại.

Trong đó:

P: Giá ở hiện tại

P’: Giá tại ngày GDKHQ

P⍺: Giá cổ phiếu phát hành thêm

⍺: Tỷ lệ cổ phiếu phát hành thêm

β: Tỷ lệ chia cổ phiếu thưởng (trả cổ tức bằng cổ phiếu)

C: Cổ tức bằng tiền

Ví dụ: Giá cổ phiếu VIC vào ngày 21/02/2022 là 80.000đ. Ngày 22/02/2022 là ngày GDKHQ với các quyền sau:

  1. Tỷ lệ chia cổ tức bằng tiền: 10% hay 1.000đ.
  2. Tỷ lệ chia cổ phiếu thưởng (trả cổ tức bằng cổ phiếu): 10%
  3. Phát hành thêm theo tỷ lệ: 15% giá 10.000đ.

Ví dụ: Giá mã cổ phiếu VIC vào ngày GDKHQ 22/02/2022 được tính như sau:

Giả sử giá cổ phiếu đã điều chỉnh giảm về 79.000đ sau khi chia cổ tức bằng tiền. Tỷ lệ chia cổ phiếu thưởng là 10%, nghĩa là mỗi cổ phiếu sẽ nhận thêm 10% số lượng hiện tại. Tương ứng với giá cổ phiếu là 79.000đ, mỗi cổ phiếu thưởng có giá trị 7.900đ (10% * 79.000đ).

 Phát hành thêm cổ phiếu theo tỷ lệ 15%, giá phát hành mới là 10.000đ. Đối với mỗi cổ phiếu hiện có, cổ đông sẽ có quyền mua thêm 15% số lượng hiện tại với giá 10.000đ mỗi cổ phiếu.

 Như vậy, cổ tức là một khái niệm quan trọng đối với những nhà đầu tư chứng khoán. Hiểu rõ về bản chất của cổ tức và các ngày quan trọng liên quan đến việc chia cổ tức là điều cần thiết để nhà đầu tư có thể hưởng cổ tức một cách chủ động và hiệu quả. Điều này giúp họ có thể tham gia giao dịch một cách thông minh, bảo vệ và tối ưu hóa quyền lợi của mình.